مقدمه
تولید شیرهای کتری و سماور در ایران بهویژه در ارتباط با صنعت سماورسازی رشد کرد. براساس شواهد، ساخت شیرهای سماور احتمالاً از همان آغاز تولید این وسیله در ایران توسط صنعتگران محلی انجام میشد، هرچند مدارک رسمی از کارخانههای تولید شیرآلات تا پیش از دهه ۱۳۴۰ وجود ندارد.
مراحل کلیدی در تاریخچه تولید شیرهای سماور و کتری:
دوره قاجار و ورود سماور:
سماور نخستین بار در دوره نادرشاه افشار به ایران وارد شد، اما تولید محلی آن از دوره امیرکبیر (قرن ۱۹ میلادی) آغاز گردید. صنعتگران ایرانی بهتدریج ساخت قطعاتی مانند شیر سماور را بومیسازی کردند.
تولید محلی شیرها:
گزارشها نشان میدهد شیرهای سماور احتمالاً توسط ورشوسازان و صنعتگران فلزی بهصورت دستی ساخته میشدند، چراکه تا پیش از دهه ۱۳۴۰ کارخانهای مختص شیرآلات وجود نداشت.
مثال: سماورهای بروجردی (از مراکز اصلی تولید) با قطعاتی مانند شیرهای برنجی یا ورشویی همراه بودند.
شیرهای کتری و سماور همچنان بهصورت کارگاهی در تولیدی پایتخت واقع یافتآباد تهران ساخته میشدند.
تولید مدرن:
امروزه واحدهایی مانند تولیدی شیر سماور و کتری پایتخت در تهران با استفاده از فناوریهای طراحی و قالبسازی، شیرهای متنوعی برای سماورهای برقی، گازی و سنتی تولید میکنند
متریال
شیرهای کتری و سماور معمولاً از برنج مرغوب به عنوان متریال اصلی بدنه ساخته میشوند که مقاومت بالایی در برابر حرارت و خوردگی دارد.
دسته شیرها اغلب از پلاستیک باکالیت، نگیندار پلاستیکی یا باکالیت روکشدار ساخته میشوند.
واشرهای نسوز برای آببندی بهتر به کار میروند که از چکه کردن جلوگیری میکند.